Prawo i podwykonawstwo

Leasing pracowników czy podwykonawstwo — co wybrać na budowie?

Zespół Betonowski · 12 października 2026

Leasing pracowników to potoczna nazwa pracy tymczasowej: agencja wpisana do KRAZ zatrudnia ludzi, a Ty kierujesz ich pracą przez maksymalnie 18 miesięcy w ciągu 36. Na budowie ten model ma twardy limit — pracownik tymczasowy nie może wykonywać prac szczególnie niebezpiecznych, w tym na wysokości. Dlatego zbrojenie czy szalunki częściej zleca się podwykonawcy na wynik.

Na budowie brakuje ludzi praktycznie w każdym sezonie, więc generalny wykonawca szuka szybkiego sposobu na uzupełnienie brygad. W ofertach pojawiają się dwa hasła: „leasing pracowniczy” i „podwykonawstwo robót”. Brzmią podobnie, ale to dwa różne modele prawne — z innym podziałem odpowiedzialności, innym ryzykiem kontroli i innym sposobem rozliczenia. Poniżej rozkładamy je na części z perspektywy kierownika budowy i działu zakupów GW.

Tekst nie jest poradą prawną. Opisuje stan prawny na 12.10.2026 r.

Leasing pracowniczy — co to i na czym polega

Leasing pracowników to potoczna, marketingowa nazwa pracy tymczasowej. W przepisach takiego pojęcia nie ma. Podstawą jest ustawa z 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, a model jest trójstronny:

• agencja pracy tymczasowej zatrudnia pracownika (umowa o pracę lub umowa cywilnoprawna) i wypłaca mu wynagrodzenie,
• pracodawca użytkownik — u Ciebie: GW albo inwestor — według art. 2 ustawy wyznacza pracownikowi zadania i kontroluje ich wykonanie,
• pracownik tymczasowy wykonuje pracę „na rzecz i pod kierownictwem” użytkownika.

Praca tymczasowa ma też ustawowy cel: zadania sezonowe, okresowe, doraźne, takie, których nie da się terminowo wykonać własnymi siłami, albo zastępstwo nieobecnego pracownika. Taką działalność może prowadzić wyłącznie agencja wpisana do rejestru agencji zatrudnienia (KRAZ) — od 1 czerwca 2025 r. reguluje to ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Jak sprawdzić agencję i czym różni się od wykonawcy, opisujemy w tekście agencja pracy a podwykonawca — różnice i ryzyka.

Leasing pracowniczy a praca tymczasowa i agencja pracy tymczasowej

Hasła „leasing pracowniczy a praca tymczasowa” albo „leasing pracowniczy a agencja pracy tymczasowej” sugerują dwa różne produkty. W praktyce to jedno i to samo: jeśli firma oferuje ludzi, którymi będzie kierował Twój kierownik, a rozlicza się za ich godziny, świadczy pracę tymczasową. Bez wpisu do KRAZ robi to nielegalnie, niezależnie od tego, jak nazwie umowę.

Umowa leasingu pracowniczego — co faktycznie podpisujesz

„Umowa leasingu pracowniczego” to w świetle prawa umowa między agencją a pracodawcą użytkownikiem. Art. 9 ustawy wymaga, by strony uzgodniły na piśmie m.in. rodzaj pracy, wymagania kwalifikacyjne, przewidywany okres, wymiar czasu pracy i miejsce wykonywania pracy. Użytkownik informuje agencję o wynagrodzeniu na porównywalnym stanowisku i o warunkach BHP.

Limity i obowiązki użytkownika

18 miesięcy w ciągu 36

Zgodnie z art. 20 ustawy agencja może skierować tego samego pracownika do jednego użytkownika na łącznie maksymalnie 18 miesięcy w okresie 36 kolejnych miesięcy. Wyjątek dotyczy zastępstwa nieobecnego pracownika — wtedy do 36 miesięcy. Przy wieloletniej inwestycji (np. osiedle budowane etapami) limit realnie ogranicza rotację tych samych, wdrożonych ludzi.

BHP po stronie użytkownika

Art. 9 ust. 2a przerzuca na pracodawcę użytkownika większość obowiązków BHP: odzież i obuwie robocze, środki ochrony indywidualnej, napoje i posiłki profilaktyczne, szkolenia BHP, ocenę ryzyka zawodowego i ustalanie okoliczności wypadków. Za zaniedbania w tym zakresie art. 27 przewiduje grzywnę od 1000 do 30 000 zł dla użytkownika lub osoby działającej w jego imieniu. Krótko mówiąc: biorąc pracowników tymczasowych, bierzesz na siebie ich bezpieczeństwo na budowie.

Zakaz prac szczególnie niebezpiecznych

To punkt, który dla branży budowlanej przesądza sprawę. Art. 8 pkt 1 ustawy zakazuje powierzania pracownikowi tymczasowemu pracy szczególnie niebezpiecznej w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 237¹⁵ Kodeksu pracy. Chodzi o rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy — § 80 definiuje prace szczególnie niebezpieczne, a rozdział 6 wymienia je wprost, m.in.:

• roboty budowlane, rozbiórkowe, remontowe i montażowe prowadzone bez wstrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części,
• prace w zbiornikach, kanałach i innych przestrzeniach zamkniętych,
• prace z użyciem materiałów niebezpiecznych,
• prace na wysokości — według § 105 to praca na powierzchni co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi (z wyjątkiem powierzchni osłoniętych pełnymi ścianami do wysokości co najmniej 1,5 m albo innymi stałymi zabezpieczeniami).

Pracodawca ma też obowiązek prowadzić własny wykaz prac szczególnie niebezpiecznych. Na typowej budowie kubaturowej zbrojenie stropu, montaż deskowania ścian czy betonowanie wieńca to praca na wysokości. Pracownik tymczasowy formalnie nie powinien jej wykonywać, a agencji, która go do niej kieruje, grozi kara z art. 27a.

Podwykonawstwo robót — model „na wynik”

W podwykonawstwie nie kupujesz godzin ludzi, tylko wykonany zakres. Podstawą jest umowa o roboty budowlane (art. 647 Kodeksu cywilnego) albo umowa o dzieło. Podwykonawca:

• przyjmuje zakres opisany ilościowo — tony stali, m² deskowania, m³ betonu,
• sam organizuje i kieruje swoją ekipą przez własnego brygadzistę,
• jest pracodawcą swoich ludzi i odpowiada za ich badania, szkolenia BHP, odzież i ŚOI,
• odpowiada za jakość i termin, a odbiór następuje według obmiaru lub protokołu.

Kierownik budowy koordynuje roboty i wydaje polecenia dotyczące zakresu, kolejności i jakości — kontaktuje się z brygadzistą podwykonawcy, a nie rozdziela zadań poszczególnym pracownikom. Sąd Najwyższy w orzecznictwie dotyczącym outsourcingu (m.in. wyrok z 27 stycznia 2016 r., I PK 21/15) wskazuje, że cechą odróżniającą outsourcing od pracy tymczasowej jest brak bezpośredniego i stałego podporządkowania wykonawców zleceniodawcy. Dopuszczalne jest jedynie pośrednie, krótkotrwałe zwierzchnictwo.

Art. 647¹ KC — o czym pamięta GW

Przy podwykonawstwie robót budowlanych dochodzi odpowiedzialność inwestora z art. 647¹ KC. Inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą za wynagrodzenie podwykonawcy za roboty, których szczegółowy przedmiot zgłoszono mu przed ich rozpoczęciem, chyba że w ustawowym terminie (w brzmieniu obowiązującym od 2017 r. — 30 dni) złoży sprzeciw. Zgłoszenie nie jest potrzebne, jeśli umowa inwestora z wykonawcą na piśmie określa szczegółowy zakres robót podwykonawcy. Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić aktualne brzmienie przepisu, bo w ostatnich latach trwały prace nad zmianą zasad zgłaszania sprzeciwu.

Outsourcing procesowy — trzeci model

Między leasingiem a klasycznym podwykonawstwem jest jeszcze outsourcing procesowy: zlecasz zewnętrznej firmie cały wycinek działalności (np. obsługę linii pakowania) i płacisz za efekt. Ten model nie wymaga wpisu do KRAZ, o ile firma zewnętrzna faktycznie zarządza procesem i swoimi ludźmi. Granica jest ta sama co przy podwykonawstwie: decyduje, kto na co dzień wydaje polecenia pracownikom.

Porównanie: praca tymczasowa, outsourcing, podwykonawstwo

Kryterium	Praca tymczasowa („leasing”)	Outsourcing procesowy	Podwykonawstwo robót
Podstawa prawna	Ustawa o zatrudnianiu pracowników tymczasowych	Umowa o świadczenie usług (KC)	Umowa o roboty budowlane, art. 647 KC
Kto kieruje ludźmi	Pracodawca użytkownik	Usługodawca	Podwykonawca (jego brygadzista)
Wpis do KRAZ	Wymagany	Niewymagany	Niewymagany
BHP: szkolenia, ŚOI, ocena ryzyka	Głównie użytkownik (art. 9 ust. 2a)	Usługodawca	Podwykonawca wobec swoich ludzi; koordynacja na budowie po stronie GW
Prace na wysokości i inne szczególnie niebezpieczne	Zakazane (art. 8)	Dozwolone przy spełnieniu przepisów BHP	Dozwolone przy spełnieniu przepisów BHP
Limit czasu	18 mies. w ciągu 36	Brak	Brak (czas trwania zakresu)
Rozliczenie	Stawka za roboczogodzinę	Za proces lub efekt	Za t, m², m³, akord lub roboczogodzinę brygady
Kto odpowiada za wynik	Użytkownik	Usługodawca	Podwykonawca

Leasing pracowniczy — koszty i jak je porównać

Agencje pracy publikują w 2026 r. stawki wynajmu pracownika bez uprawnień od około 38–45 zł netto za godzinę (orford.pl). W stawce mieszczą się wynagrodzenie pracownika, składki pracodawcy, obsługa kadrowa i legalizacja oraz marża agencji. Według zestawienia gremi-personal standardowa marża agencji to 15–30% całkowitych kosztów zatrudnienia, a przy stanowiskach produkcyjnych i magazynowych zwykle 6–10% za godzinę.

Porównując ofertę leasingu pracowników budowlanych z ofertą podwykonawcy, doliczaj do stawki agencji koszty, które w modelu tymczasowym spadają na Ciebie:

• własny nadzór — majster lub brygadzista GW, który rozdziela pracę i ją odbiera,
• ŚOI, odzież, szkolenia stanowiskowe i ocena ryzyka,
• przestoje: płacisz za godziny, nie za postęp robót,
• rotacja — limit 18 miesięcy i ponowne wdrażanie nowych osób,
• ograniczenie zakresu: robót na wysokości i tak nie powierzysz pracownikom tymczasowym.

U podwykonawcy płacisz za ilość wykonanych robót. Ryzyko wydajności, organizacji ekipy i nadzoru nad własnymi ludźmi zostaje po jego stronie. Przykładowe sposoby rozliczenia znajdziesz w cenniku robót żelbetowych.

Ryzyka PIP: pozorny outsourcing na budowie

Państwowa Inspekcja Pracy od lat traktuje zastępowanie pracy tymczasowej „outsourcingiem” jako priorytet. W 2025 r. inspektorzy przeprowadzili 439 kontroli w 416 podmiotach z obszaru agencji zatrudnienia i pracy tymczasowej (raport PIP omawiany przez hrpolska.pl). Od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy może też — po niewykonaniu polecenia — stwierdzić decyzją istnienie stosunku pracy (nowelizacja ustawy o PIP, Dz.U. 2026 poz. 473; ustawa została skierowana do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej).

Sygnały ostrzegawcze, na które patrzy inspektor:

• ludzie „podwykonawcy” dostają polecenia bezpośrednio od Twojego majstra, a nie od swojego brygadzisty,
• pracują w jednej brygadzie, ramię w ramię z Twoimi pracownikami, przy tych samych zadaniach,
• umowa opisuje liczbę osób i godzin zamiast zakresu robót i obmiaru,
• faktura to suma roboczogodzin konkretnych osób, bez odniesienia do wykonanego zakresu,
• narzędzia, ŚOI i szkolenia zapewnia GW, a firma zewnętrzna tylko „dostarcza ręce”.

Prowadzenie agencji zatrudnienia bez wpisu do rejestru to wykroczenie zagrożone grzywną od 3000 do 100 000 zł (art. 362 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia).

Cudzoziemcy po 1 czerwca 2025 r.

Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621). Ma dwa przepisy szczególnie ważne dla GW:

• art. 13 ust. 1 pkt 7 — odmawia się zezwolenia na pracę, jeśli z okoliczności wynika, że pracę powierzyłby podmiot niebędący agencją pracy tymczasowej, a praca byłaby wykonywana na rzecz osoby trzeciej. Ta sama przesłanka blokuje wpis oświadczenia o powierzeniu pracy (art. 65 ust. 1 pkt 3),
• art. 84 — kto powierza pracę cudzoziemcowi skierowanemu przez podmiot niebędący agencją zatrudnienia, podlega grzywnie nie niższej niż 6000 zł za każdego cudzoziemca (ust. 11 i 14). Kto kieruje cudzoziemca do pracy na rzecz i pod kierownictwem innego podmiotu poza pracą tymczasową — grzywnie nie niższej niż 3000 zł (ust. 12). Nielegalne powierzenie pracy to 3000–50 000 zł, minimum 3000 zł za osobę (ust. 1 i 13).

W praktyce „wynajem” cudzoziemców przez firmę bez KRAZ jest dziś obarczony ryzykiem zarówno po stronie dostawcy, jak i po stronie budowy, która ich przyjmuje. Szczegóły legalizacji opisujemy w artykule o oświadczeniu o powierzeniu pracy cudzoziemcowi.

Kiedy który model ma sens

Praca tymczasowa ma sens tam, gdzie potrzebujesz rąk do prostych prac pomocniczych na poziomie terenu, pod własnym nadzorem, na określony czas — np. porządkowanie placu, rozładunek, prace magazynowe na zapleczu budowy. Warunek: agencja z aktualnym wpisem do KRAZ i Twój realny nadzór BHP.

Podwykonawstwo wygrywa przy robotach, które da się opisać zakresem i obmiarem: zbrojenie, szalunki, betonowanie, murowanie, roboty wykończeniowe. Dotyczy to zwłaszcza prac na wysokości, których pracownikom tymczasowym powierzać nie wolno. Odpowiedzialność za ludzi, ich BHP i wydajność przechodzi wtedy na wykonawcę, a Ty odbierasz wynik.

Checklista dla generalnego wykonawcy

Przed podpisaniem umowy z firmą, która „dostarcza ekipę”:

1. Ustal model. Kto będzie kierował ludźmi na co dzień? Jeśli Twój majster — to praca tymczasowa i potrzebujesz agencji z KRAZ.
2. Sprawdź KRAZ. Przy pracy tymczasowej zweryfikuj wpis w wyszukiwarce rejestru (stor.praca.gov.pl), a przy cudzoziemcach także datę, od której agencja może ich kierować.
3. Opisz zakres, nie ludzi. W umowie podwykonawczej: elementy, ilości (t, m², m³), standard wykonania, sposób obmiaru i odbioru.
4. Wskaż brygadzistę wykonawcy jako jedyną osobę, której przekazujesz polecenia.
5. Ureguluj BHP. Kto szkoli, kto zapewnia ŚOI, jak koordynujecie prace kilku pracodawców na jednym placu (art. 208 KP), jak wykonawca wpisuje się w plan BIOZ.
6. Zażądaj dokumentów. Badania lekarskie (w tym do pracy na wysokości), szkolenia BHP, przy cudzoziemcach — podstawa legalnego pobytu i pracy u wykonawcy.
7. Rozliczaj za wynik. Faktura za obmiar lub etap, a nie lista godzin konkretnych osób.
8. Zgłoś podwykonawcę inwestorowi zgodnie z art. 647¹ KC albo upewnij się, że zakres podwykonawcy jest wskazany w umowie z inwestorem.

Jak pracujemy w Betonowski

Betonowski działa jako podwykonawca robót, a nie agencja pracy. Przyjmujemy zakres — zbrojenie, szalunki, betonowanie, prace ogólnobudowlane — i wykonujemy go własną ekipą pod kierownictwem naszego brygadzisty. Badania, szkolenia BHP, odzież i ŚOI dla naszych ludzi organizujemy po swojej stronie. Rozliczamy się za t, m², m³, w akordzie albo za roboczogodzinę brygady od 60 zł/h netto (okolice Wrocławia). Szczegóły zakresu znajdziesz na stronie roboty żelbetowe w podwykonawstwie.

Masz zestawienie stali, rzuty i harmonogram? Wyślij zapytanie o wycenę podwykonawstwa — odpowiemy wyceną za zakres, a nie za godziny „wypożyczonych” ludzi.

Źródła

• Ustawa z 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 236 — ISAP (dostęp: 12.10.2026)
• Ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. 2025 poz. 620 — ISAP (dostęp: 12.10.2026)
• Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, Dz.U. 2025 poz. 621 — tekst ujednolicony (dostęp: 12.10.2026)
• Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP, Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 — ISAP (dostęp: 12.10.2026)
• PIP OIP Olsztyn — outsourcing a praca tymczasowa (dostęp: 12.10.2026)
• hrpolska.pl — praca tymczasowa a outsourcing (dostęp: 12.10.2026)
• gremi-personal.com — koszty pracy tymczasowej (dostęp: 12.10.2026)
• orford.pl — wynajem pracowników, stawki 2026 (dostęp: 12.10.2026)
• technologieibudownictwo.pl — wynajem pracowników budowlanych w świetle prawa (dostęp: 12.10.2026)